Fundacja Beiteinu Chaj – 2004

Synagoga - obecnie

Dzier?oniowska synagoga reprezentuje cz??? ?ydowsko- polsko- niemieckiej historii religijnej i kulturalnej, która jest ca?kowicie nieznana poza miastem i okolicznym rejonem. Fundacja Nasz Dom ?yje 2004 rozpocz??a dzia?alno?? prac? maj?c? za zadanie ratunek budynku historycznego i podniesienie ?wiadomo?ci spo?ecznej o jego przesz?o?ci, o historii ponad 150 letniego bogatego ?ydowskiego ?ycia kulturalnego i religijnego w tym ma?ym mie?cie.

Odnowienie synagogi jest wa?ne dla utrwalenia historii budynku, ale tak?e dla jego przysz?o?ci. Oprócz domu nabo?e?stw dla ma?ej wspólnoty, budynek b?dzie s?u?y? jako centrum edukacyjne dla m?odego pokolenia. Ma s?u?y? utrwaleniu historii dzier?oniowskich ?ydów, którzy po wygnaniu z miasta w pó?nym ?redniowieczu ,od roku 1815 ?yli ponownie w dobrze prosperuj?cej wspólnocie a? do czasów hitlerowskich, kiedy zostali wywiezieni z miasta; Ci którzy mieli szcz??cie zdo?ali opu?ci? Niemcy, ale pozostali zostali zabrani do obozów koncentracyjnych , w których wi?kszo??- 6 milionów, a w?ród nich ponad milion dzieci- zosta?a zamordowana, tylko dlatego, ?e byli ?ydami.

Przesz?o?? synagogi, jej tera?niejszo?? i przysz?o??

Po zako?czeniu II Wojny ?wiatowej tysi?ce ocala?ych ?ydów (uwolnionych z obozów koncentracyjnych z okolic Dzier?oniowa i innych cz??ci Polski oraz tych, którzy uciekli do Zwi?zku Radzieckiego w czasie wojny i mieli na tyle szcz??cia by tam prze?y?, a tak?e tych , którzy walczyli jako partyzanci w polskich lasach), sp?yn??o do Dzier?oniowa i wnios?o nowe ?ycie do synagogi, która unikn??a zniszczenia w czasie panowania Hitlera dzi?ki odwadze nie?ydowskich obywateli. Fotografie z tamtych lat s? ?wiadectwem tysi?cy osób, które odwiedza?y synagog? w czasie Szabatu.

Synagoga - 1905

W lecie 1945 r. Reichenbch otrzymuje Polsko- ?ydowsk? nazw? Rychbach, która kilka lat pó?niej, gdy ?ydowscy obywatele zacz?li emigrowa? do Izraela, Ameryki Po?udniowej zostaje zmieniona na Dzier?oniów. Synagoga zosta?a ponownie zamkni?ta pod koniec lat 80-tych XX wieku, kiedy ju? nie by?o mo?liwe, by osi?gn?? minyan, czyli quorum dziesi?ciu m??czyzn, które by?o konieczne do odbycia ka?dej, z trzech codziennych, w Szabat i wa?ne ?wi?ta czterech, a w czasie Yom Kippur pi?ciu publicznych modlitw ( tefillos ).

Od pocz?tku lat 80-tych XX wieku historyczny budynek stoi nieu?ywany, oczekuj?c na nowe przeznaczenie. Mówi si?, ?e Dzier?oniowska synagoga, obok synagogi we Wroc?awiu i Ziembicach zosta?a jedynym ?ydowskim domem modlitwy na ?l?sku, który nie zosta? spalony przez nazistów w czasie Nocy Kryszta?owej; budynek przetrwa? tak?e dewastacje II Wojny ?wiatowej. Obecnie synagoga jest w bardzo z?ym stanie i pilnie czeka na ratunek.

© John Koch 2009

T?umaczenie z j?zyka angielskiego – Agnieszka ?o??dziewska